Czy Forex jest w Polsce legalny?

Regulacja rynku Forex w Polsce i na świecie

W ciągu ostatniego miesiąca dużo mówi się o regulacjach na rynkach walutowych, głównie za sprawą niespodziewanego ruchu wykonanego przez belgijską komisję finansową FMSA (Financial Services and Markets Authority), która wprowadziła zupełny zakaz obrotu takimi instrumentami jak Forex i opcje binarne. We Francji zaś, w ramach walki AMF (francuski odpowiednik FMSA) z „nachalną i agresywną reklamą”, maklerzy zostali pozbawieni możliwości stosowania większości działań promocyjnych i strategii marketingowych.

Co ciekawe, również na naszym podwórku szykują się zmiany, z których mało który inwestor zdaje sobie sprawę. Chociaż daleko im jeszcze od belgijskiego banu na Forex, z pewnością nie przejdą bez echa wśród polskich graczy i firm maklerskich.

Czy Forex jest w Polsce legalny?

Tak, handel na rynku Forex jest w Polsce całkowicie legalny. Reguluje go szereg ustaw, postanowień i dyrektyw krajowych oraz unijnych, które mają mieć na celu zapewnienie przejrzystości, dostępu do obiektywnych źródeł informacji, a przede wszystkim wyegzekwowanie stosowania polityki działania w jak najlepiej pojętym interesie klienta.

Jednak aż do tej pory, maklerzy działający w Polsce nie byli szczególnie uciśnieni przez organizacje nadzorcze. Jedynym ograniczeniem narzuconym przez Państwo Polskie na handel instrumentami pochodnymi było ustalenie maksymalnej dźwigni na poziomie 100:1, czy też innymi słowy, wyznaczenie minimalnego depozytu zabezpieczającego na poziomie 1%.

Wygląda jednak na to, że KNF (Komisja Nadzoru Finansowego) zdecydowała się zadziałać nieco bardziej stanowczo – z dniem 30 września upłynie czas, dany firmom inwestycyjnym i innym podmiotom świadczącym usługi maklerskie na rynku instrumentów pochodnych, na dostosowanie się do 16 wytycznych KNF z 24 maja 2016.

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów jest punkt zobowiązujący maklerów do podawania statystyk skonstruowanych na podstawie osiągnięć i porażek ich własnych klientów. Dane mają być rzetelne i dość szczegółowe, udostępnione na platformie transakcyjnej lub stronie internetowej w widocznym miejscu. Najprawdopodobniej wymagane będzie, by stosunek zysków do strat wyznaczony był dla każdej pary walutowej z osobna, a także dla innych oferowanych instrumentów.

Ponadto KNF zamierza wyegzekwować zamieszczanie jasnych i napisanych prostym, zrozumiałym językiem ostrzeżeń przed używaniem dźwigni. Emocje budzi również ograniczenie wolności maklerów w zakresie podejmowania decyzji marketingowych – wytyczne szczegółowo określają, jakie formy promocji są dozwolone. Dzwonienie do potencjalnych klientów, którzy podali numer kontaktowy w rozmowie z obsługą klienta na czacie on-line, nie jest przez komisję mile widziane, tak samo, jak wysyłanie e-maili mających nakłonić do finalizacji zaplanowanych transakcji lub zalogowania się na stronę.

Już nawet nie reklamowanie inwestycji z dźwignią, ale nawet przedstawianie ich w korzystnym świetle jest uznane za nieetyczne. Motywuje się to tym, że makler, działając w najlepiej pojętym interesie klienta, powinien upewnić się, że ten przyswoił i zrozumiał treść ostrzeżeń, i zdaje sobie sprawę z ryzyka.

Nie brzmi to źle, ale tylko z pozoru – czytając treść wytycznych można odnieść wrażenie, że inwestycje na rynku Forex to największe ryzyko, jakie moglibyśmy w życiu podjąć. Trochę dziwi takie podejście organu nadzorującego giełdę – nie od dziś wiadomo, że ktoś musi stracić, by ktoś mógł zyskać. Czy trzeba przed tym na każdym kroku ostrzegać?

Kto czuwa nad rynkiem finansowym w Polsce?

W Polsce organem, który zajmuje się rynkami instrumentów finansowych, jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), do której zadań należy:

  • sprawowanie kontroli nad bankami rynkiem kapitałowym, instytucjami płatniczymi, towarzystwami ubezpieczeniowymi i funduszami emerytalnymi;
  • weryfikacja i prowadzenie rejestru spółek zagranicznych pragnących prowadzić działalność na terytorium RP;
  • wydawanie zezwoleń podmiotom podległym, licencjonowanie Doradców Inwestycyjnych i Maklerów;
  • dbanie o konkurencyjność polskiego rynku;
  • edukacja w zakresie usług finansowych, wydawanie ostrzeżeń publicznych, udzielanie informacji nt. zasad działania rynku finansowego;
  • opieka zarówno nad inwestorami, jak i firmami inwestycyjnymi, oraz dążenie do polubownego rozwiązywania potencjalnych sporów i konfliktów między nimi;
  • weryfikacja zgłoszeń o nieprawidłowościach i niezgodnych z prawem działaniach podmiotów finansowych oraz podmiotów organizujących lub pośredniczących w obrocie instrumentami finansowymi.

KNF vs Forex?

Czytając newsy ze świata finansów trudno nie zauważyć, że zarówno Polska Komisja Nadzoru Finansowego, jak i komisje unijne nie są szczególnie zachwycone gwałtownie wzrastającą liczbą działających na rynku brokerów Forex. Trudno im się dziwić, ponieważ weryfikacja, kontrola i rejestracja działających głównie on-line firm inwestycyjnych z pewnością nie jest zadaniem ani łatwym, ani przyjemnym.

KNF radzi sobie jednak z tym zadaniem nadspodziewanie dobrze. Musimy przyznać, że byliśmy odrobinę zaskoczeni, jak przejrzysta, przystępna i bogata w przydatne informacje może być strona internetowa polskiego organu administracji rządowej.

Najważniejsze z punktu widzenia inwestora są rejestry spółek zagranicznych, które uzyskały zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w sektorze inwestycyjnym na terytorium RP.

Sprawdź, którzy zagraniczni maklerzy są zarejestrowani!

Jeśli chcesz sprawdzić, czy makler, którego oferta cię zainteresowała, działa w Polsce legalnie, wejdź tutaj. Zwróć szczególną uwagę na dwa rejestry dotyczące spółek zagranicznych:

  • Zestawienie notyfikacji zagranicznych firm inwestycyjnych na terytorium RP bez otwierania oddział;
  • Zestawienie notyfikacji zagranicznych firm inwestycyjnych na terytorium RP w formie oddziału.

Jeśli szukana nazwa nie widnieje na powyższych listach, nie oznacza to, że możemy z całkowitą pewnością stwierdzić oszustwo. Istnieją bowiem cztery możliwe interpretacje:

  1. krajem macierzystym podmiotu jest Polska, więc szukasz w nieodpowiednim rejestrze, spróbujtutaj;
  2. spółka nie została zaklasyfikowana jako firma inwestycyjna, tylko np. bank prowadzący działalność maklerską;
  3. szukasz nazwy platformy, a nie nazwy spółki, np. na żadnej z dwóch list nie znajdziemy znanego brokera XM.com, ponieważ jest to nazwa handlowa, a nie nazwa podmiotu. Prawidłowe zapytanie to właściciel marki – spółka Trading Point of Financial Instruments Ltd.;
  4. i wreszcie: firma nie ma zezwolenia KNF, czyli działa w Polsce nielegalnie.

Jeśli ciekawi cię jak KNF weryfikuje zagraniczne firmy tradingowe, jaką władzę ma nad nimi i co tak właściwie oznacza obecność brokera w rejestrze – przewijaj dalej!

System rekompensat: co dla inwestora oznacza bankructwo maklera?

KDPW w wydanej przez siebie broszurze uspokaja inwestorów:

„Ochronie Systemu Rekompensat podlegają klienci licencjonowanych instytucji inwestycyjnych, którzy mają podpisaną umowę na świadczenie usług maklerskich, w zakresie czynności objętych Systemem Rekompensat. System chroni inwestorów, którzy powierzyli aktywa (czyli środki pieniężne i instrumenty finansowe) podmiotom uczestniczącym w systemie rekompensat” [1]

Polski System Rekompensat

Zarządzany jest przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW), a stworzony został w celu zabezpieczenia środków na rachunkach inwestycyjnych w bankach powierniczych, bankach prowadzących działalność maklerską, domach maklerskich oraz towarzystwach funduszy inwestycyjnych, które zarządzają cudzymi papierami wartościowymi na zlecenie, w razie ogłoszenia przez nie stanu upadłości. Uczestnictwo w systemie jest dla tych podmiotów absolutnie obowiązkowe i zaczyna się z chwilą otrzymania zezwolenia z KPWiG na świadczenie usług i prowadzenie działalności maklerskiej, spółka staje się uczestnikiem Systemu Rekompensat.

Firmy zagraniczne, które posiadają licencję któregoś z krajów UE/EOG i świadczą w Polsce usługi pośrednictwa w rynku instrumentów finansowych w formie oddziału, mogą dobrowolnie przystąpić Systemu Rekompensat, jeśli zabezpieczenia obowiązujące w kraju macierzystym spółki nie zapewniają rekompensat w wysokości ustalonej w ustawie.

SPRAWDŹ, CZY TWÓJ MAKLER KORZYSTA Z SYSTEMU REKOMPENSAT w oficjalnym rejestrze na stronie internetowej KPWD!

Kto poza KNF nadzoruje rynek Forex?

Prawdopodobnie w każdym państwie na świecie funkcjonują organy nadzorcze analogiczne do polskiego KNF. Wybierając maklera Forex należy sprawdzić jakich krajów licencje posiada, a następnie zweryfikować prawdziwość i poprawność podanych informacji bezpośrednio na stronie internetowej odpowiedniego organu nadzorczego.

Przyjdzie nam się spotkać prawdopodobnie jedynie z komisjami krajów członkowskich EU/EOG, ponieważ na stan obecny żaden przedsiębiorca spoza wspólnoty europejskiej nie otrzymał zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej na terytorium RP. Aktualność tej (a także innych) podanych w artykule informacje nt. zawartości rejestrów KNF można, a nawet należy zweryfikować na stronie internetowej komisji.

Krajem, w którym licencjonowany jest prawie każdy broker, którego sprawdziliśmy, jest znany jako „raj bankierów” Cypr. By sprawdzić, czy nasz potencjalny broker faktycznie otrzymał licencję Cypryjskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (CySEC), powinniśmy wejść na oficjalną stronę internetową i użyć wyszukiwarki lub skorzystać z tej listy.

Drugą pod względem popularności instytucją, na którą natrafimy w zakładce „regulacje” na stronie brokera, jest prawdopodobnie brytyjski Urząd Regulacji Rynków Finansowych (FCA). Prawdomówność spółki sprawdzimy w specjalnie do tego przeznaczonym rejestrze dostępnym tutaj. Wystarczy wpisać nazwę firmy lub numer licencji, jeśli jest dostępny na stronie brokera i kliknąć przycisk z lupką.

Istnieją również organizacje działające na szczeblu wyższym niż krajowy, na przykład Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) z siedzibą w Paryżu, którego jurysdykcja obejmuje kraje UE i EOG.

Zadania urzędu ESMA to między innymi:

  • ochrona inwestorów, ocena ryzyka inwestycji, propagowanie przejrzystości, uczciwości i prowadzenia działalności brokerskiej zgodnie z regułą działania w najlepiej pojętym interesie klienta;
  • weryfikacja i prowadzenie ogólnodostępnych rejestrów i baz danych, m.in. podmiotów pośredniczących w obrocie instrumentami finansowymi;
  • opracowywanie norm technicznych, asysta przy tworzeniu nowych przepisów i inne działania mające na cel ulepszenie i ujednolicenie rynku unijnego;
  • zapewnianie właściwego funkcjonowania rynku i stabilności finansowej oraz wzmacnianie odporności struktur systemu finansowego;
  • bezpośrednia kontrola nad agencjami ratingowymi i repozytoriami transakcji;
  • koordynacja działań krajowych organów nadzorczych;
  • reakcja na sytuacje kryzysowe i wprowadzanie środków nadzwyczajnych.

Zagraniczne przedsiębiorstwa inwestycyjne podział i charakterystyka

Każdy podmiot zagraniczny, który chce prowadzić działalność maklerską na terytorium Polski, musi zostać zweryfikowany i wprowadzony do rejestru przez KNF.

W zależności od specyfiki działalności i kraju macierzystego spółki będzie to proces mniej lub bardziej skomplikowany. Spore utrudnienia czekają na przedsiębiorstwa zarejestrowany w krajach nienależących do wspólnoty europejskiej. Najłatwiej będzie firmom inwestycyjnym, które posiadają licencję na działalność maklerską w kraju członkowskim i nie zamierzają otwierać fizycznego oddziału w Polsce.

    1. Firmy inwestycyjne z siedzibą w UE lub EOG (Europejskim Obszarze

Gospodarczym)

      • Mogą prowadzić działalność maklerską w Polsce bez zezwolenia KNF pod warunkiem posiadania odpowiedniej licencji przyznanej przez macierzysty organ nadzoru finansowego.
      • Jedyne wymaganie stawiane tego rodzaju firmie to posiadanie uprawnień do prowadzenia działalności maklerskiej w kraju, w którym znajduje się jej siedziba.
      • Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zgłoszenie macierzystemu organowi nadzorczemu zamiaru rozszerzenia działalności na rynek polski. Instytucja ta podejmuje decyzję o przekazaniu informacji do KNF.
      • Automatycznie potwierdza to posiadanie przez danego brokera licencji na działalność maklerską w kraju macierzystym.
      • KNF wpisuje taką firmę do rejestru i przesyła jej dokument informujący o regulacjach i przepisach regulujący rynek kapitałowy w Polsce.
      • podmiot czynności maklerskich w świetle prawa i regulacji Brokerzy mogą zdecydować się na działalność transgraniczną w formie bez oddziału lub z otwarciem oddziału na terytorium RP.
      • Pierwsza opcja pozwala firmie pozostać pod pełną kontrolą macierzystej komórki nadzorczej.
      • Założenie oddziału wiąże się zaś z podziałem sprawowanej nad brokerem kontroli między KNF i organizację kontroli finansowej kraju właściwego podmiotowi.
      • Kontrola nad organizacją kwestiami finansowymi i formalnymi pozostaje obowiązkiem rodzimego nadzorcy rynku, podczas gdy Komisja Nadzoru Finansowego czuwa nad adekwatnością i prawidłowością wykonywanych przez obowiązujących w Polsce.
    1. Osoby prawne spoza UE i EOG, których siedziba znajduje się w kraju należącym do WTO (Światowej Organizacji Handlu) lub OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju)
      • W tym przypadku dozwolone jest jedynie prowadzenie działalności maklerskiej w formie oddziału.
      • KNF podaje, że na chwilę obecną żadna zagraniczna osoba prawna spoza UE i EOG nie figuruje w rejestrze.
      • W praktyce oznacza to, że powinniśmy wystrzegać się zawierania umów z brokerami spoza Europy. Dotyczy to również Stanów Zjednoczonych.
    1. Podmioty zagraniczny z siedzibą w krajach nienależących do żadnej z wymienionych wspólnot (UE/EOG/WTO/OECD)
      • Przepisy prawne nie biorą nawet pod uwagę możliwości uzyskanie przez takie podmioty zezwolenia na działalność maklerską w Polsce.
      • Z krajów leżących w Europie do tej grupy zalicza się Bośnia, Serbia i Białoruś.
      • Znajdziemy tu również większość państw leżących na Bliskim Wschodzie, niektóre były republiki radzieckie i kilka krajów Afryki Północnej.

 

Poniżej dostępne są linki do uchwał i dyrektyw wspomnianych w artykule:

Wytyczne dotyczące świadczenia usług maklerskich na rynku OTC instrumentów pochodnych

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. 2005 nr 183 poz. 1538)

Ustawa z dnia 5 grudnia 2014 o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw
DYREKTYWA 2004/39/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych
(Dyrektywa MiFID)

Dyrektywa 97/9/WE parlamentu europejskiego i rady z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie systemów rekompensat dla inwestorów

[1] Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, System Rekompensat Podstawy prawne oraz zasady funkcjonowania Systemu Rekompensat w Polsce (2010;Warszawa) str.5

http://www.kdpw.pl/pl/press_room/Documents/Publikacje/SystemRekompensat.pdf

Handel Forex i kontrakty CFD nie są odpowiednie dla wszystkich inwestorów i wiążą się z wysokim ryzykiem szybkiej utraty środków ze względu na dźwignię finansową. 75-90% inwestorów detalicznych traci pieniądze na handlu tymi produktami. Powinieneś rozważyć, czy rozumiesz, jak działają CFD i czy możesz pozwolić sobie na wysokie ryzyko utraty pieniędzy.